Fytosanitaire info en tips voor de rozenteler

Algemene bedrijfshygiëne

Vaste werkwijze hygiënische handelingen

Secure ondernemers worden wel beloond

Bekijk de videoBekijk de video

Interview met rozenteler Rob Wijnhoven: Er wordt in alle boomteeltgebieden wel bemonsterd, maar er is vaak een verschil tussen ondernemers. Secure ondernemers worden daarin wel beloond.

Vaste werkwijze om het bedrijf vrij te houden van ziekten

Bekijk de videoBekijk de video

Interview met rozenteler Rob Wijnhoven: We werken met een vaste werkwijze. Dat is erg belangrijk, en het personeel moet goed beseffen wat er gebeurt als er niet hygiënisch wordt gewerkt met machines en met oculeermessen.

Als je bewuste risico's neemt op je bedrijf, dan benadeel je de hele sector

Bekijk de videoBekijk de video

Interview met vruchtboomkweker Han Fleuren: Als men alleen maar focussed op het telen van producten die goed verkopen dan kun je in de problemen komen. Stel dat je materiaal uit het buitenland haalt waar een ziekte op zit, en je teelt er toch mee door, dan benadeel je de hele sector.

Personeel en leveranciers motiveren

Controle bij oculeren continu

Bekijk de videoBekijk de video

Interview met rozenteler Rob Wijnhoven: De controle vindt bij het oculeren continu plaats omdat hier geen stappen kunnen worden overgeslagen. Het overslaan kan wel gebeuren wanneer mensen niet goed nadenken met waar ze mee bezig zijn en dus niet consequent werken.

Medewerkers moeten zich terdege bewust zijn van de regels

Bekijk de videoBekijk de video

Interview met rozenteler Rob Wijnhoven: Als het personeel zich niet aan de regels voor bedrijfshygiëne houdt worden de mensen gewezen op het feit hoe belangrijk deze regels zijn voor het bedrijf. De mensen moeten zich terdege bewust zijn van de regels.

Naar boven

Uitgangsmateriaal en grond

Informatie vergaren

Informatie om op de hoogte te blijven van fytosanitaire zaken

Bekijk de videoBekijk de video

Interview met rozenteler Rob Wijnhoven: We gebruiken de informatie die we krijgen van ons adviesbureau, we gebruiken nieuwsbrieven en internet.

Er komen steeds meer nieuwe ziekten, de wereld wordt steeds kleiner

Bekijk de videoBekijk de video

Interview met keurmeester Coen Suilen: Er komen steeds meer nieuwe ziektes in Nederland. Zo komen er acers uit China vanwege de goedkope prijs, terwijl we in Nederland ook genoeg telen. Het is een bewust risico dat wordt genomen.

Risico van huurland

Teelt op AM-vrije gronden is verplicht

Bekijk de linkBekijk de link

Met het oog op (behoud van) de export stelt Nederland eisen in verband met AM, terwijl dat volgens de EU-wet niet verplicht is. In de Regeling bestrijding schadelijke organismen is voorgeschreven dat de teelt in Nederland op AM vrije percelen of binnen aardappelteeltverbodsgebieden plaats moet vinden. Ook het voor deze teelt gebruikte plantmateriaal dient afkomstig te zijn van percelen die vrij zijn van AM of gegroeid zijn in één van de aardappelteeltverbodsgebieden.

Kijken naar grondkeuze ivm AM-vrij verklaring

Bekijk de videoBekijk de video

Interview met rozenteler Rob Wijnhoven: Je moet goed van tevoren kijken op welke grond je teelt. Zit er geen AM-vrij verklaring op, dan moet je daar niet op gaan telen en neem je een groot risico als je dat wel gaat doen.

Bij gepachte grond goed de geschiedenis kennen

Bekijk de videoBekijk de video

Interview met rozenteler Rob Wijnhoven: Je moet goed de geschiedenis van de grond kennen en je moet een paar jaar vooruit kijken. Doe veel bodemonderzoeken zodat je weet wat er in de bodem speelt.

Meerjarenplan maken met loonwerker

Bekijk de videoBekijk de video

Interview met rozenteler Rob Wijnhoven: Het is belangrijk dat je de geschiedenis van de bodem kent. Met onze loonwerker, waar wij de grond van pachten, maken we een meerjarenplan met een goede teeltwisseling.

Uitgangsmateriaal

Project met meristeemcultuur in de rozenteelt

Bekijk de videoBekijk de video

Interview met adviseur Dirand van Wijk: Binnen de rozenteelt is er een project geweest om een aantal cv's te beoordelen op de aanwezigheid van virussen. Deze cv's zijn vrij gemaakt van virussen via meristeem.

Veel kans op insleep van nieuwe ziekten

Bekijk de videoBekijk de video

Interview met adviseur Dirand van Wijk: De boomkwekerijsector exporteert en importeert veel materiaal. Er wordt dus veel materiaal verplaatst, waarmee de kans bestaat dat je wel eens een insect binnenhaalt.

Secuur werken om doorgeven van ziekten bij enten te voorkomen

Bekijk de videoBekijk de video

Interview met rozenteler Rob Wijnhoven: Door goed het materiaal schoon te houden en er op te letten dat de mensen die oculeren goed en secuur werken kun je het doorgeven van ziekten bij het enten voorkomen.

Zorg dat je via aangekocht plantmateriaal geen ziekten binnenbrengt

Bekijk de videoBekijk de video

Interview met rozenteler Rob Wijnhoven: Wij gaan bewust kijken via welke producenten wij materiaal aankopen. Na aankoop wordt het gewas ook nog eens visueel beoordeeld door onszelf.

Virusvrij uitgangsmateriaal

Bekijk de linkBekijk de link

Virusvrij gecertificeerd materiaal biedt veel voordelen. Voor de boomkweker is de gezondheid en de vitaliteit van het door hem gebruikte uitgangsmateriaal van grote invloed op de resultaten in de kwekerij. Een betere aanslag en een vitale groei van het gewas resulteren in een hoger rendement. Op dit punt maakt het niet uit of het om vruchtbomen, laanbomen, sierbomen of sierstruiken gaat.

Zelf bemonsteren

Grondsoort onderzoeken waarop je wilt gaan produceren

Bekijk de videoBekijk de video

Interview met rozenteler Rob Wijnhoven: Wij onderzoeken bewust elke grondsoort waar wij gaan produceren op een aantal voor ons belangrijke factoren.

Je neemt als teler een bewust risico wanneer je gaat telen op niet-bemonsterde grond

Bekijk de videoBekijk de video

Interview met keurmeester Coen Suilen: Wat ik wel eens tegenkom in gebieden waar bijna geen AM voorkomt dat er alvast geteeld wordt voordat er een monster wordt genomen. Als er dan alsnog AM wordt gevonden wordt het perceel vastgelegd, je neemt als teler bewust een groot risico.

Aantasting gevonden

Werk van onbesmet naar besmet

Bekijk de linkBekijk de link

Signaleert iemand een verdachte plant? Markeer de plek en sluit het pad af, zodat dit voor medewerkers zichtbaar is. Werk met handelingen van niet besmet gewas naar verdacht besmet gewas toe. En beslis zo snel mogelijk wat te doen met de verdachte planten.

Let op dat je personeel niet met materieel over AM-besmette percelen rijdt

Bekijk de videoBekijk de video

Interview met vruchtboomkweker Han Fleuren: Als je een perceel pacht van 10 hectare waaruit blijkt dat een gedeelte besmet is met AM dan laat je het besmette gedeelte braak liggen. Je moet dan wel opletten dat je personeel met machines niet over het besmette gedeelte gaat rijden.

Naar boven

Aaltjes

Herkenning en infectieroutes wortellesieaaltjes

Wortellesieaaltjes grondig aanpakken

Bekijk de linkBekijk de link

Folder van DLV en PPO over Pratylenchus vulnus en het voorkomen en bestrijden van dit aaltje.

Welke aaltjes zorgen voor schade in de rozenteelt

Bekijk de videoBekijk de video

Interview met rozenteler Rob Wijnhoven: Er zijn twee aaltjes die zeer schadelijk zijn in de rozenteelt, het wortellesieaaltje en het Noordelijk wortelknobbelaaltje (Meloidogyne hapla). Beide hebben een sterk remmende groei van de rozen tot gevolg.

Symptomen van wortellesieaaltjes bij rozen

Bekijk de linkBekijk de link

Aantasting door het wortellesieaaltje is bij roos te herkennen aan groeiremming en moeheid door afgestorven en sterk vertakte en veel bossige wortels. Op de levende wortels zijn langwerpige verrotte plekjes (lesies) te zien.

Wortellesieaaltjes kunnen op verschillende manieren worden verspreid

Er zijn diverse manieren waarop wortellesieaaltjes kunnen worden verspreid. De volgende factoren kunnen het aaltje verspreiden:

  • Besmette grond
  • Water: irrigatie en drainage
  • Plantenmateriaal: bollen, knollen, onderstammen, aanplant besmette bomen, etc.
  • Landbouwmachines
Bron: Wageningen UR

Herkenning en infectieroutes wortelknobbelaaltjes

Symptomen van wortelknobbelaaltjes bij rozen

Bekijk de linkBekijk de link

Aantasting door het Noordelijk wortelknobbelaaltje in roos is zichtbaar doordat plekken achterblijven in groei. Er worden minder en kortere bloemstelen gevormd. De productie en de kwaliteit van de bloemstelen neemt af. Ook in substraatteelt kan dit wortelaaltje voorkomen. Schade van het wortelknobbelaaltje is vaak duidelijk aan de wortels te zien door de aanwezigheid van kleine knobbels op de wortels. In de Beeldenbank ziet u foto's daarvan.

Bronnen van wortelknobbelaaltjes op rozenkwekerijen

Bekijk de linkBekijk de link

Er is een groot aantal bronnen van waaruit het Noordelijk wortelknobbelaaltje een teelt kan besmetten.

Zelf monsters laten nemen

Neem voldoende bodemmonsters om aaltjes te bepalen

Laat op nieuwe hoeken altijd een aaltjesmonster nemen om de aaltjespopulatie te bepalen. De aaltjespopulatie kan plaatselijk sterk verschillen. Hoe meer monsters er worden gestoken op een hectare, hoe nauwkeuriger beeld u krijgt.

Eerst een bodemonderzoek

Bekijk de videoBekijk de video

Interview met rozenteler Rob Wijnhoven: Wij voeren altijd eerst een bodemonderzoek uit. Daarmee wordt bekend wat er in de bodem speelt. Is bijvoorbeeld de aantasting met aaltjes te erg, dan kies je voor een ander perceel. En anders kun je ook afrikaantjes zaaien.

Maatregelen tegen aaltjes

Afhankelijk van soort aaltje een bestrijding kiezen

Bekijk de videoBekijk de video

Interview met rozenteler Rob Wijnhoven: Aaltjes kun je op verschillende manieren bestrijden. Voor de Pratylenchus penetrans zijn afrikaantjes een goede optie, voor de Meloidogyne hapla zal je grondontsmetting moeten uitvoeren.

Tagetes beste voor bestrijding wortellesieaaltjes

Bekijk de linkBekijk de link

Uit onderzoek, uitgevoerd door PPO, blijkt dat wortellesieaaltjes nog steeds het best bestreden kunnen worden door Tagetes. Een alternatief waar in de bollenteelt mee wordt gewerkt is groenbemesters in de strijd tegen gewone wortellesieaaltjes.

Aaltjesschema.nl

Bekijk de linkBekijk de link

Op de website van Aaltjesschema kunt u meer informatie vinden over schadelijke aaltjes.

Naar boven

Schimmels

Herkenning en infectieroutes van Verticillium

Verticillium voorkomen met schone planten in schone grond

Bekijk de linkBekijk de link

Vooral in de teelt van laanbomen en rozen kan aanzienlijke schade door Verticillium optreden. Bestrijding van de ziekte in aangetaste planten is niet mogelijk; de enige zinvolle bestrijding is het voorkomen van besmetting. Laat vooraf altijd een nieuw perceel bemonsteren. Verticillium infecties komen vanuit de grond. Laat de grond van nieuwe percelen onderzoeken, controleer stek-, ent- en oculatiehout op inwendige verkleuring. Voorkom op besmette percelen onkruidgroei of zorg voor een graslaag onder de bomen.

Verticillium pas laat gesignaleerd

Bekijk de videoBekijk de video

Interview met rozenteler Rob Wijnhoven: Het probleem met Verticillium is dat de infectie zich via de bodem verspreidt. Je ziet pas via een laat stadium dat de schimmel zich in de bodem bevindt.

Verticillium verspreidt zich via grond, aangetaste planten en water

Bekijk de linkBekijk de link

Verticillium is een verwelkingsziekte. De schimmel dringt de plant via de wortels binnen. Wortelbeschadigingen en de aanwezigheid van aaltjes kunnen een infectie versnellen. De schimmel kan zich verspreiden via grond, stofdeeltjes, aangetaste planten en water. De ongeslachtelijke sporen vermenigvuldigen zich snel in aangetast plantweefsel. Eenmaal gevormde rustsporen kunnen jarenlang (10-15 jaar!) in de grond of in substraat overblijven.

Ruimere plantafstanden verkleinen kans op schimmels

Bekijk de linkBekijk de link

Ruimere plantafstanden verkleinen de kans op schimmelziekten, is de ervaring uit de biologische boomkwekerij.

Herkenning en infectieroutes van black mold

Weinig te doen tegen black mold

Bekijk de videoBekijk de video

Interview met rozenteler Rob Wijnhoven: Als je de aantasting van de schimmel Black mold ziet in het gewas kun je er weinig meer tegen doen. Bij het rooien wordt de onderstam meegerooid. Black mold speelt vooral bij het oculeren. Als dan de omstandigheden minder zijn kan het in 3 dagen toeslaan. Bij Verticillium kun je bij een aantasting ook alleen de plant verwijderen, tijdens de productie kun je er weinig tegen doen.

Black Mold in rozenteelt voorkomen

Bekijk de linkBekijk de link

Er is geen effectieve en toegelaten bestrijding tegen de Black mold schimmel, constateert PPO in 2010. Wel zijn er enkele adviezen om aantasting te voorkomen: Maak het oculatiemes regelmatig schoon; oculeer niet onder vochtige omstandigheden en gebruik geen percelen waar peen als voorvrucht heeft gestaan.

Grond controleren op wratziekte

Wratziekte in de rozenteelt

Bekijk de videoBekijk de video

Wratziekte is een quarantaineziekte. Als wratziekte op een perceel wordt ontdekt, betekent dit een teeltverbod voor aardappelen en uitgangsmateriaal van boomkwekerijgewassen voor 20 jaar! Wratziekte komt vooral voor in het noordoosten en zuidoosten van Nederland. Het is belangrijk nieuwe percelen hierop te laten controleren. Adviseur Dirand van Wijk: In de rozenteelt kun je wratziekte niet herkennen, maar je kunt het vergelijken met AM-vrij. Een perceel moet vrij zijn van wratziekte voordat je gaat kweken.

Naar boven

Knolcyperus

Herkenning en infectieroutes van knolcyperus

Achteraf standaard gecontroleerd op knolcyperus

Bekijk de videoBekijk de video

Interview met adviseur Dirand van Wijk: Er wordt standaard gecontroleerd op knolcyperus, maar alleen via een visuele beoordeling. Je kunt niet monsteren op knolcyperus, wat het lastig maakt. Daardoor kan een visuele controle achteraf toch fout blijken te zijn.

Gevolgen als knolcyperus op een perceel wordt gevonden

Bekijk de videoBekijk de video

Interview met adviseur Dirand van Wijk: Als er knolcyperus wordt geconstateerd op een perceel dan wordt er een cirkel rondom de besmetting getrokken. Binnen deze cirkel wordt alles vernietigd.

Herkenning van knolcyperus

Bekijk de videoBekijk de video

Interview met adviseur Dirand van Wijk: Knolcyperus is een grasachtige plant die met vrij scherpe bladeren een beetje naar een trechtervorm toegaat. Als de plant groter is herken je hem aan de knollen in de grond.

Grond vooraf controleren op knolcyperus

Vooraf controleren op knolcyperus

Bekijk de videoBekijk de video

Interview met adviseur Dirand van Wijk: Om knolcyperus te voorkomen moet je allereerst vooraf controleren. Nu is knolcyperus niet altijd te voorkomen. Mocht deze plant toch worden aangetroffen, dan wordt er een cirkel omheen getrokken waarbinnen alle planten worden verwijderd.

Knolcyperus melden

Bekijk de linkBekijk de link

Vermoed u een aantasting door knolcyperus? Het Productschap Akkerbouw (PA) roept alle telers op om de aanwezigheid van knolcyperus te melden. Een toezichthouder (NAK) van de productschappen zal dan op het perceel vaststellen of sprake is van knolcyperus en het besmette gedeelte in kaart brengen.